Сырлы құмыралар. XIII-XIV ғғ.

Бұл құмыралар орта ғасырлық қолөнердің жоғары шеберлікпен жасалған туындылары болып табылады. Олардың бетін мөлдір ақық түсті және қою қаракөк сыр жауып безендірген. Сырдың ультрамариндік, яғни терең көк реңкіне жету үшін оны жасау барысында құрамына кобальт қосқан. Кобальт – қыш құмыраларға ерекше жарқыраған көк түсті беретін бағалы металл элемент, ол әсіресе XIII-XIV ғасырларда шығыс пен еуропалық шеберлердің арасында кең қолданылған. Сырлы құмыралардың беткі қабаты жылтыр, тегіс және жарыққа шағылысатын қасиетке ие, бұл олардың сәндік және практикалық маңызын арттырады.

Трапезунд амфорасы. XIV ғ.

Трапезунд амфорасы — ортағасырлық кезеңге жататын қыш ыдыс түрі. Ол қазіргі Түркия аумағындағы Қара теңіз жағалауында орналасқан Трапезунд (қазіргі Трабзон) қаласында немесе сол өңірде жасалған. Амфоралар негізінен XIII–XIV ғасырларда кең тараған. Бұл ыдыстардың басты қызметі — шарап, май және басқа да сұйық өнімдерді тасымалдау және сақтау. Ұзын немесе жіңішке мойынды, екі тұтқалы, түбі сүйір немесе дөңгелек болып келетін амфоралар теңіз және құрлық керуен жолдарына өте ыңғайлы болған. Трапезунд амфораларының табылуы халықаралық сауда байланыстарының дамығанын көрсетеді. Мұндай қыш ыдыстардың Сарайшық сияқты қалалардан табылуы бұл өңірдің Ұлы Жібек жолы жүйесіне кіргенін және Қара теңіз аймағымен тығыз экономикалық қарым-қатынаста болғанын дәлелдейді.

Хұмдар. XIV ғ.

Хұм — көлемі өте үлкен, қыштан жасалған тұрмыстық ыдыс. Ол көне және ортағасырлық қалаларда сұйықтықтарды (су, шарап, май) және дәнді-дақылдарды, ұн, тұз сияқты азық-түлікті сақтауға арналған. Хұмдар көбіне жерге жартылай немесе толық көмілген күйде пайдаланылған, бұл сақталған өнімнің ұзақ уақыт бұзылмауына мүмкіндік берген. Хұм ыдыстары қалың қабырғалы, аузы кең, пішіні домалақ болып келеді. Кейбір үлгілерінің сырты өрнектеліп, қарапайым сызықтар немесе бедерлермен әшекейленген. Мұндай ыдыстар тұрмыста ғана емес, қала халқының шаруашылығы мен сауда-саттық жүйесінде маңызды рөл атқарған.

Сырланған қыш бұйымдар. XIII-XIVғғ.

XIII–XIV ғасырларға жататын сырланған қыш бұйымдар ортағасырлық қала мәдениетінің жоғары деңгейін көрсетеді. Бұл кезеңде қыш ыдыстар арнайы сырмен қапталып, әртүрлі түстер мен өрнектер арқылы әсемделген. Сырлау тәсілі бұйымның тек сыртқы көркін арттырып қана қоймай, оның беріктігін күшейтіп, тұрмыста кеңінен қолданылуына мүмкіндік берген. Сырланған керамикалар ас ішуге, тағам сақтауға және тұрмыстық мақсаттарға пайдаланылған. Жасалу техникасының күрделілігі мен бояу түрлерінің сан алуандығы қолөнер шеберлерінің жоғары кәсіби деңгейін және сол дәуірдегі мәдени-сауда байланыстардың дамығанын аңғартады.

Альбарелло. XIV ғ.

Альбарелло — цилиндр пішінді, аузы кең, орта бөлігі сәл қусырылған қыш ыдыс. Ол негізінен дәріханалық ыдыс ретінде пайдаланылған. Мұндай бұйымдарға дәрілік шөптер, ұнтақтар, майлар мен түрлі емдік қоспалар салынған. Бұл ыдыстардың сырты көбіне сырланып, өсімдік тектес, геометриялық немесе жазулы өрнектермен безендірілген. Сырлау тәсілі ішіндегі затты ылғалдан қорғап, ұзақ уақыт сақтауға мүмкіндік берген. Альбарелло бұйымдары шығыс пен батыс мәдениеттері арасындағы қолөнер дәстүрлері мен сауда байланыстарының ықпалдастығын көрсетеді. Археологиялық қазбалардан табылған альбареллолар сол дәуірдегі медицина, фармация және керамика өнерінің дамығанын айғақтайды.