Ортағасырлық Сарайшық – Қазақ елінің астанасы
"Сарайшық" мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығы" РМҚК

Пышақтың сүйек сабы (Өңделген сүйек бұйым)

Дәуірі: XIV ғасыр (Алтын Орда кезеңі).

Материалы: Ірі қара малдың немесе жабайы тұяқты жануардың жілік (ұзын) сүйегі.

Формасы: Тікбұрышты-сопақша, жиектері тегістеліп, жұмырланған ұзынша пластина пішінді. Бұйымның жалпы ұзындығы шамамен 11.5–12 см, ені 1.5–1.8 см аралығын құрайды.

Конструкциялық ерекшелігі:

Бекіту бөлігі: Бұйымның бір жақ шетінің ішкі бөлігі пышақтың темір сұқпасын кіргізу үшін арнайы тесілген (қуыс жасалған). Сондай-ақ сапты пышақ жүзіне шегемен бекітуге арналған кішігірім тесік байқалады.

Ұшы: Сұқпа кіретін қарама-қарсы екінші ұшы сүйірлене, конус пішіндес етіп тегістелген және жұмырланған.

Сүйек бетіне өткір металл құралмен (кескіш немесе пышақ ұшымен) ойып сызу (гравировка) әдісі арқылы геометриялық өрнектер салынған. Нақыштар бірнеше композициялық белдеуге бөлінген:

Сол жақ бөлігінде: Айқасқан сызықтардан құралған Х-тәрізді (андреевтік крест) және тік сызықты геометриялық фигуралар.

Орталық бөлігінде: Вертикаль (тік) бағытта параллель түскен сызықтар мен оларды бөліп тұрған көлденең шекаралық сызықтар.

Оң жақ бөлігінде (ұшына қарай): Алтын Орда қолөнеріне өте тән, жиі кездесетін торкөзді (ромб тәрізді) торлама өрнек.

Сақталу күйі және тарихи құндылығы

Сақталуы: Қанағаттанарлық. Сүйек бетінде табиғи сарғаю, кішігірім жарықшақтар мен топырақ әсерінен қалған дақтар бар. Өрнек іздері анық көрінеді, құрылымы тұтас сақталған.

Тарихи маңызы: Бұл жәдігер XIV ғасырдағы Дешті Қыпшақ пен Алтын Орда қалаларында (мысалы, Сарайшық, Отырар, Сарай-Бату т.б.) сүйек өңдеу кәсібінің (косторезное ремесло) жоғары деңгейде дамығанын, тұрмыстық бұйымдарды эстетикалық тұрғыдан безендіру мәдениетінің қалыптасқанын айғақтайды.

 

Жұмыс кестесі

Дүйсенбі/Жексенбі: 09:00-18:30

Түскі үзіліссіз/демалыссыз

Назар аударыңыз:

Сенбі, жексенбі және мереке күндері экскурсиялар

“Сарайшық” сапар орталығынан басталады.

Кері байланыс

Тел/факс: +7 702 059 7858

E-mail: museumsaraishik@mail.ru

Сенім телефоны:

8 (7172) 25-23-97

+7 700 525 23 97