Medieval Saraishyq - the capital of the Kazakh Khanate
RSPE State Historical and Cultural Museum-Reserve "Saraishyq"

Сүйек құрал (пышақ / қырғыш / қалақша)

Табылған орны: Атырау облысы, Махамбет ауданы, ортағасырлық Сарайшық қалашығының мәдени қабаты.

Хронологиясы (мерзімі): XIII–XVI ғасырлар (Алтын Орда немесе Ноғай Ордасы, Қазақ хандығы дәуірі).

Дайындалған материалы: Тұяқты малдың (ірі қара мал немесе жылқы) жалпақ қабырға сүйегі. Сүйек материал ретінде беріктігі мен оңай өңделетіндігі үшін таңдалған.

Пішіні мен құрылымы: Жәдігер сопақша, сәл иілген табиғи қабырға пішінін сақтаған. Сүйектің бір шеті дөңгеленіп, ұстауға ыңғайлы сап (тұтқа) ретінде шығарылған. Екінші ұшы өткірленіп, жүз жасалған. Беткі бөлігі арнайы тегістеу (полировка) әдісімен тегістелген, уақыт өте келе сүйектің табиғи сарғыш-қоңыр түсіне енген.

Өңдеу техникасы: Сүйекті жару, жону, қырнау және тегістеу (аббразивті таспен ысу) арқылы жасалған.

Тері өңдеу құралы (қырғыш): Мал терісін шелдеу, жүннен тазарту және илеу процесінде теріні зақымдамай жұмсарту үшін пайдаланылған.

Шаруашылық пышағы: Ас үй тұрмысында жұмсақ өнімдерді, майды кесуге немесе қыш ыдыстарды жасау кезінде балшықтың артығын қырып тастауға (қышшы құралы) арналған.

Тоқымашылық құралы: Өрмек тоқығанда жіптердің арасын тығыздап бекітетін қалақша (қылышша) ретінде де қолданылуы мүмкін.

Бұл жәдігер ортағасырлық Сарайшық шаһары тұрғындарының қолөнері мен үй кәсібінің (сүйек өңдеу, тері илеу) жоғары деңгейде дамығанын көрсетеді. Қалада металл бұйымдарымен қатар, сүйектен жасалған шикізат пен құралдардың кеңінен қолданылуы — қала мәдениеті мен дәстүрлі далалық шаруашылықтың (мал шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу) тығыз интеграциясын айғақтайтын құнды дереккөз болып табылады.

 

Work schedule

Monday/Sunday: 09:00-18:30

No lunch / days off

Attention:

Excursions on Saturdays, Sundays, and public
holidays start from the “Saraishyq” visitor center.

Feedback

Tel/Fax:+7 702 059 7858

E-mail: museumsaraishik@mail.ru